Rozrząd i VANOS BMW E39

• Pojedynczy VANOS (Single VANOS) - silniki M52 (do 1998):

  Steruje fazami tylko wałka rozrządu ssania. Prostsza konstrukcja, mniejsze możliwości optymalizacji. Silniki: M52B20, M52B25, M52B28, M62B35, M62B44 (pre-facelift).

• Podwójny VANOS (Double VANOS) - silniki M52TU, M54, S62:

  Steruje fazami obydwu wałków rozrządu (ssania i wydechowego) niezależnie. Znacznie większe możliwości optymalizacji momentu i mocy. Dotyczy: M52TUB20/25/28, M54B22/25/30, S62B50 (M5).

• Brak VANOS - diesle M47, M51, M57:

  Silniki wysokoprężne w E39 nie stosują VANOS - mają stały rozrząd łańcuchowy (M47, M57) lub pasowy (M51).

VANOS to olejowo-hydrauliczny aktuator obracający koło wielowieńcowe na wałku rozrządu. Sterownik silnika (DME) oblicza optymalny kąt faz rozrządu w zależności od obrotów, obciążenia i temperatury silnika, a następnie steruje elektrozaworem olejowym regulującym ciśnienie w VANOS.

Zmieniając fazę wałka ssania o ±60° (a wydechowego o ±40° w Double VANOS), silnik optymalizuje:

• Moment obrotowy na niskich obrotach (turbocharger effect)
• Moc na wysokich obrotach
• Czystość spalin (recyrkulacja spalin przez nakładanie faz)
• Zużycie paliwa przy częściowym obciążeniu
• Jakość biegu jałowego

• Zużyte uszczelnienia nurników VANOS (główna usterka!):

  Teflonowe uszczelnienia nurników hydraulicznych twardnieją i tracą elastyczność po 80 000-150 000 km. Efekt: utrata ciśnienia w VANOS = nieprawidłowe fazy rozrządu. Objawy: słabe osiągi i moment na niskich obrotach, zwiększone spalanie, „kaszlące" przyspieszanie, błąd P1519/P1521 w diagnostyce OBD. Naprawa: Zestaw uszczelnień Beisan Systems (~150 USD z USA) + samodzielna wymiana lub serwis. Koszt całkowity 300-800 zł.

• Szczękanie łańcucha przy zimnym rozruchu:

  Hydrauliczny napinacz łańcucha na zimnym silniku z małym ciśnieniem oleju nie trzyma napięcia - łańcuch szczęka przez 1-5 sekund po uruchomieniu. Zużyty napinacz lub zużyte prowadnice. Napinacz: 50-200 zł + wymiana.

• Zużyte koła (sprocket) VANOS:

  Koła zębate VANOS (szczególnie w Double VANOS) mogą mieć zużyte uzębienie - hałas przy zmianie faz, błędy VANOS. Wymiana koła VANOS: 200-500 zł.

• Uszkodzony elektrozawór VANOS:

  Elektrozawór (solenoid) sterujący ciśnieniem oleju w VANOS może się zapychać lub uszkadzać. Czyszczenie (DIY) lub wymiana (100-250 zł).

Stary diesel M51 ma rozrząd pasowy. Pasek rozrządu wymaga wymiany co 60 000 km lub 4 lata (bezwzględnie!). Pęknięty pasek = katastrofalne uszkodzenie silnika (zderzenie tłoków z zaworami). Kompleksowy serwis paska: pasek + napinacz + rolki = 200-400 zł części + 2-3h robocizny.